Pazar, Rize'nin doğusunda Hopa-Rize devlet yolu üzerinde doğu batı istikametinde kurulmustur. Doğusunda Ardeşen, batısında Çayeli, güneyinde Hemsin ve Çamlıhemşin ilçeleri, kuzeyinde de Karadeniz yer alır. Yüzölçümü 315 km²'dir.
Pazar, arazisi engebelidir. Arazi derin vadilerden müteşekkildir. Yılın her mevsiminde düzenli yağış alır. Yazları serin geçmesine karşın, kış aylarının yoğun yağışlı olması nem oranını yükseltmektedir. Akarsuların rejimi düzensizdir. İlçenin en büyük akarsuyu, Hemsin Deresi'dir. Diğerleri Bodasari, Melyat ve Hunarsu dereleridir.

Nüfus :

1997 yılında yapılan genel nüfus tespitine göre, şehir merkezi 12890, köyler 16903 ve toplam 29793 'tür.
Genel nüfusun kadın ve erkek sayıları hemen hemen eşittir. Halkın tamamı Türkçe konuşur. Kısmen "Lazca" mahalli lisan olarak konuşulmaktadır.

İdari Durum :

Pazar ilçesi 48 köy, bir belediye ve 10 mahalleden oluşmaktadır. Köyler arazi yapısına bağlı olarak dağınıktır ve bağlı mahallelerden oluşmaktadır.
Köylerin tamamına ve bağlılarına ulaşım mevcuttur. Köy ve bağlılarının yolları özellikle son birkaç yıl içerisinde büyük ölçüde betonlanmıştır. Betonlama çalışmaları halen devam etmektedir. Çalışmalar devlet-vatandaş işbirliği ile yürütülmektedir. Yerleşim birimlerinin tamamında elektrik mevcuttur.

Kültürel ve Sosyal Yapı :

Pazar, bölgenin en eski yerleşim birimidir. Kültürel özellikleri itibariyle geleneksel Türk örf ve adetlerini taşımaktadır. Örf ve adetlerine baglı olmanın yanı sıra, medeni ve sosyal ilişkileri zengindir. Ataerkil aile tipi egemendir. Özellikle köylerde, imece yaygındır. Köylerin müşterek ihtiyaçlarına halk katkısı oldukça iyidir. İlçe dışında yaşayanların hemen hemen tamamının yörede geleneksel konutu bulunmaktadır. Geleneksel konutlar, yörenin doğa ve iklim yapısına paralel olarak şekillenmiştir. "Serender" tipik bir örnektir.

Sağlık :

İlçemizde 200 yatak kapasiteli bir devlet hastanesi, 2 adet sağlık ocağı ve 8 adet sağlık evi bulunmaktadır. Sağlık evlerinden sadece ikisi faaldir(Sivrikale ve Hamidiye). Sağlık hizmeti, 5 uzman hekim, 2 diş hekimi, 7 pratisyen hekim, 28 hemşire, 1 anestezi teknisyeni ve yeteri kadar teknik ve idari personel tarafından yürütülmektedir.
Bu verilerden de anlaşılacağı üzere, ilçemiz geçmişten günümüze kadar bölgenin sağlık merkezi olmuştur. İki branşta uzman hekim ihtiyacımız vardır (KBB. VE GÖZ).
Hastanemiz teknik donanım olarak oldukça iyi düzeyde olup, tıbbi teknolojideki gelişmelere paralel olarak yenilenmektedir. Bölgemizde yoğun olarak görülen böbrek rahatsızlıklarını tedaviye yönelik olarak başlangıçta ilçemiz sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfı işbirliği ile kurulan Hemodiyaliz Ünitesi 2000 yılında yenilenmiştir.
Ayrıca ilçede 112 acil servis hizmeti ile SSK 'ya ait bir dispanser bulunmaktadir. Dispanserde görevli hekim bulunmadığından geçici görevlendirmelerle hizmet verilmektedir.

Haberleşme :

İlçemiz şehir merkezinde 611 kod no'lu 4000 kapasiteli ve 612 kod no 'lu 2500 kapasiteli iki adet telefon santralı bulunmaktadır. Bu santraller yeterli olup henüz kapasiteleri dolmamıştır. Ayrıca Subaşı Köyü'nde 200, Merdivenli, Güney, Yavuz, Tütüncüler, Kocaköprü, Elmalık, Suçatı ve Akbucak köylerinde 500 hat kapasiteli telefon santralleri bulunmaktadır.

Enerji :

İlçemizde 14256 adet elektrik abonesi mevcut olup 49 adet köyümüzün tamamında ve bunlara bağlı yerleşim yerlerinde elektrik vardır. Şehir şebekesi yenileme çalışmaları, sebekenin yeraltına alınması çalışmaları ile birlikte yürütülmektedir. TEDAŞ işletme şefliği hizmetlerinin daha verimli yürütülebilmesi için bina ve teknik elemana ihtiyacı vardır.

İlçemize ait yazılı tarih öncesine rastlayan herhangi bir yerleşmeyi aydınlatacak çok net bulgulara rastlanmamakla beraber,yazılı tarihle beraber yöremizde yaşayanların genelde hayvancılık ve tarımla uğraştıkları bilinmektedir.M.Ö 2000-1200 yılları arsında yöremiz Hititlerin etkisi altında kaldığı sanılmaktadır.

M.Ö V111. Yüzyılda Mile tos’lu denizciler “Pazar yeri” adı verilen bir yerleşim birimini Kafkas sahil yerleşim birimlerine ulaşacak bir merkez koloni şeklinde oluşturmuşlardır.Yöre bir müddet sonra “Med” lerin daha sonra da Preslerin eline geçmiştir.

Yunan prenslerinden,biri gemilerle yöremize geldikleri ve ilçemizin önünde durduklarında denizden görünüşünü bir site devleti olan “Atina” ya benzettiğinden “ Atina-Athena olarak adlandırmış ve Atina olarak adını almıştır.

Atina M.Ö.150 yılda Pontus krallığı hakimiyetine girer. M.Ö.66 da Roma İmparatorluğunun etkisine girer. M.S.395 te Roma İmparatorluğunun ikiye ayrılmasıyla Bizans’ın egemenliğine girer.

Atina 1204 yılında Trabzon Rum İmparatorluğuna tekrar geçmesinden sonra çeşitli göçlerin altında kalan Kafkas Milletlerinden Lazların-Megrellerin Abhazaların,Gürcülerin işgaline uğrayan Atina 1461 de Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon seferinden sonra Osmanlı Türk egemenliğine geçer.1571 de Abhaza korsanların yağmasına maruz kaldı.1854 yılında Belediye olan 1864 yılında İlçe olan Atina 1877’ye kadar Batum sancağına bağlı tek ilçe idi.1877-1877 Osmanlı-Rus savaşından sonra Batum Ruslara kalınca önce Çoruh iline bağlandı.Daha sonrada idari yapıda Rize il olunca Rize iline bağlı tek ilçe oldu.

İlçemiz 1915 te Rus işgaline uğrar.10 Mart 1918 de işgalden kurtulur.O tarihlerde,Ardeşen, Çamlıhemşin, Hemşin beldeleri Pazar ilçesine bağlı birer yerleşim birimleri idi.Sıra ile önce Ardeşen,sonra Çamlıhemşin ve Hemşin beldeleri ilçe statüsüne geçerek idari yapıda ilçemizden ayrıldılar.
İlçemizin 1928 yılında “ Atina “ olan adı “PAZAR” olarak değiştirildi

Bugünkü tarih itibarı ile ilçemizde halen Nüfus kütüğüne kayıtlı ve hayatta olan 75.000(bin) kişi bulunmaktadır.17.000 (bin)Şehir merkezi 18.000 (bin) köy olmak üzere toplam 35.000.(bin) kişi yaşamakta olup 40.000(bin) kişi ilçe dışında ikamet etmektedir.

Zübeyde Hanım Anaokulu

İLK ÖĞRETİM OKULLARIMIZ

Ahmet Tahtakılıç İlköğretim Okulu
Ahmet Mesut Yılmaz İlköğretim Okulu
Veysel Vardal İlköğretim Okulu
Y.M. Haberal İlköğretim Okulu
Aktepe İlköğretim Okulu
Dernek İlköğretim Okulu
Hamidiye İlköğretim Okulu
Fuat Ergenç İlköğretim Okulu
Vali Erdal Ata İlköğretim Okulu
Yücehısar İlköğretim Okulu

LİSELERİMİZ
Pazar Atatürk Lisesi
75. Yıl İ.M.K.B Anadolu Lisesi
Endüstri Meslek Lisesi
Kız Meslek Lisesi
Pazar İmam Hatıp Lisesi

1-Kirazlık Çay Fabrikası:
1939 yılında elma kurutma ve konserve fabrikası olarak kullanılan tesisi 1955 yılında çay işleme atölyesine dönüştürülmüştür.1979 yılında ise üretim kapasitesi artırılarak bağımsız bir fabrika haline gelmiştir.1984'te de "Kirazlık Çay fabrikası" adıyla modernize edilerek hizmete açılmıştır.Çay üretimi günlük140 ton dur.Fabrikaya bağlı köy sayısı:16,çaylık alan:18.000dekar,Üretici Sayısı ise 4.885'tir.

2-Pazar Çay Fabrikası:
Çay üretiminin artması sonucu atölye biçiminde varlığını sürdüren k"Kirazlık Çay Fabrikasının yetersiz kalışı"yüzünden 1973 yılında kurulmuştur.Rize-Hopa karayolu üzerindeki fabrikanın günlük çay işleme kapasitesi 140 tondur.Fabrikaya bağlı köy sayısı:
31,Çaylık alanı:21.523 dekar,Üretici Sayısı ise 6.510'dür.

3-Melyat Çay Fabrikası:
Pazar'ın batısında Rize karayolu üzerinde 1938 yılında üretime geçmiştir.Günlük çay işleme kapasitesi 140 tondur.Fabrikaya bağlı köy sayısı:23,Çaylık alan:21.000 dekar,üretici sayısı ise 6.510'dür.